contact | login

Waterpolo Geschiedenis : Waterpolo op de Olympische Spelen

OlympischLogo1952 – Helsinki

De 21 deelnemende landen speelden eerst kwalificatiewedstrijden waarna de 16 beste landen over 4 groepen verdeeld werden. De beste 2 van iedere groep gingen naar de halve finales. De nummers 1 en 2 van de halve finale groepen speelden om de medailles, de nummers 3 en 4 om de plaatsen 5 tot en met 8.

In de kwalificatiewedstrijd plaatste België zich met 6-5 winst tegen Zuid-Afrika. Ook in die voorronde driemaal winst voor de Belgen: 5-4 tegen Spanje, 3-1 tegen Brazilië en 4-0 tegen opnieuw Zuid-Afrika. In de halve finales echter gingen onze landgenoten tweemaal onderuit: 4-2 tegen de Verenigde Staten en 5-1 tegen Italië.

Voor de plaatsen 5 tot 8 werd met 4-3 van Nederland verloren, terwijl de wedstrijd tegen de Sovjet Unie op een 3-3 gelijkspel eindigde. Goed voor de zesde plaats in de eindrangschikking.

Nederland eiste een favorietenrol op en won in de voorronde met 3-2 van Joegoslavië. De Joegoslaven dienden echter klacht in, die aanvaard werd. In de replay ging Nederland met 2-1 onderuit, weg Olympische dromen.

Het goud ging naar de ongenaakbare Hongaren met zes keer winst in zes wedstrijden, voor Joegoslavië en opnieuw een verrassend Italië.

hongarije
de Hongaarse ploeg

gyarmatiDe Hongaar Dezsö Gyarmati was één van ‘s werelds grootste waterpolospelers, hij speelde zowel links- als rechtshandig en dit op alle plaatsen in de ploeg. Met 58,5 seconden over 100m vrije slag, was hij in die tijd de snelste waterpolospeler. In totaal speelde hij liefst 108 keer voor het Hongaarse team. Ook als trainer verging het hem goed: goud met de Hongaren op de Olympische Spelen van 1976, zilver in 1972 en brons in 1980. Hij was getrouwd met Eva Szekely (inmiddels ook ervan gescheiden), die in 1952 op de Olympische Spelen de 200 schoolslag won, waarover verder meer. Hun dochter Andrea volgde de sportieve voetsporen van pa en ma en haalde in 1972 in Munchen zilver in het rugnummer en brons in vlinderslag. Ze trouwde met Mihaly Hesz, olympisch goud K1 in 1968.

Een andere Hongaar Kálmán Markovits speelde 132 keer met het nationale zevental, veroverde waterpologoud in 1952 en 1956 en brons in 1960. De Europese titel hielp hij mee winnen in 1954, 1958 en 1962. Na zijn sportieve carrière werd hij een prima trainer, met Barcelona haalde hij in szivos1981 de Supercup binnen.

Ook in het Hongaarse team: Istvàn Szivos Sr. Hij haalde ook 4 jaar later het Olympische goud. Zijn zoon Istvàn Szivos Junior deed hem dit over op de Olympische Spelen van Montreal in 1976 en haalde ook 1 maal Olympisch zilver en 2 maal Olympisch brons.

Kleinzoon Marton Szivos speelt momenteel in het nationale team van Hongarije.

delahayeOp de Spelen in Helsinki echter ook heibel met een Belg. Na de Spelen van 1948 besliste de FINA de reglementen te wijzigen, men wilde het waterpolo meer dynamisch maken en één van de wijzigingen was het feit dat de spelers niet meer op hun plaats moesten blijven liggen bij een fluitsignaal.  Deze reglementswijziging werd voor het eerst uitgetest tijdens de Europese Kampioenschappen van 1950 in Wenen. Tot ieders tevredenheid overigens. Meteen volgde dan ook de beslissing om het Olympisch waterpolotornooi volgens de nieuwe regels te spelen.


Tijdens die Spelen een eerste opdoffer, het water van de baden van Uunisaari en Humallhti was zo deksels koud, dat beslist werd alle wedstrijden in het Olympisch Zwemstadion zouden gespeeld worden.

En zoals al zo dikwijls gebeurde in het verleden zorgde de wijziging van de reglementen voor heel wat problemen. De partij tussen Nederland en Joegoslavië werd geleid door onze landgenoot Fons Delahaye, een zeer gerespecteerd scheidsrechter met 128 internationale partijen op zijn palmares en die samen met de Nederlander Jan de Vries de waterpoloregels had herschreven. De Joegoslaven hadden de dag voor de wedstrijd al gevraagd om Delahaye te vervangen, uit schrik dat hij te zeer het kamp van onze noorderburen zou kiezen en ook Delahaye zelf was met dat verzoek naar de FINA gestapt. Maar die organisatie wilde niet wijken en de Belg zou en moest deze partij leiden.
Na een harde en ruwe partij, door Nederland met 3-2 gewonnen, dienden de Joegoslaven klacht in wegens fouten van de scheidsrechter. De klacht werd aanvaard, de partij diende herspeeld en de Joego’s wonnen dit keer met 1-2.
En nog was het niet gedaan, ook de wedstrijden tussen Spanje en Italië leidde tot protest, en na het duel tussen Nederland en Hongarije stormden de Hongaarse spelers en officials af de Italiaanse scheidsrechter, ze bespuwden hem en lieve woordjes als 'bastaard' en 'scoundrel' waren niet uit de lucht. Wat was er dan gebeurd? De Magyaren waren vlot met 1-4 aan de leiding gekomen, maar onze noorderburen vochten verbeten terug en sleepten een 4-4 gelijkspel uit de brand. En dat was volgens de Hongaren dank zij de Italiaanse scheidsrechter.
Het grote minpunt van dit hele gebeuren was het feit dat de FINA op geen enkel ogenblik de zijde van haar scheidsrechters koos.

 

Zwemmen

Elf zwemtitels te verdelen: zes bij de mannen met vier Amerikaanse overwinningen, één Franse en één Australische en vijf voor de vrouwen, waarvan de Hongaarsen er vier wonnen. De vijfde was voor de Zuid-Afrikaanse Joan Cynthia Harrison (100m rug).

De Fransman Jean Boiteux klopte in de 400m vrije slag de Amerikaanse favoriet Ford Kono en verpulverde daarbij het wereldrecord met liefst 10 seconden. In de 4x200m vrij behaalde hij met zijn ploegmaats brons. Meteen was hij ook de eerste Franse zwemmer met een Olympische medaille, en dat bleef hij tot Laure Manaudou in beeld kwam in 2004.

boiteaux
Jean Boiteaux

Het beeld van zijn vader, die met Baskische beret op het hoofd in het water sprong om zijn zoon te feliciteren, ging de wereld rond. Normaal had dit tot diskwalificatie moeten leiden, want nog niet alle zwemmers waren aangekomen. Boiteux kwam uit een echte zwemfamilie, ook zijn moeder en oom werden geslecteerd voor de Olympische Spelen, terwijl zijn vader, broer en zus nationaal hoge toppen scheerden. 19 jaar, maar toch al houder van 2 wereldrecords, 10 Europese en 14 Franse records, een mooi palmares.

davies
John G. Davies

De 19-jarige Australiër John Griffith Davies was de Amerikanen te snel af over 200m schoolslag. Door die zege kreeg hij een beurs aangeboden aan de University of Michigan. Na zijn sportcarrière werd hij in de Verenigde Staten een beroemde advocaat en naturaliseerde hij zich ook tot Amerikaan. Ronald Reagan benoemde hem in 1986 tot rechter. Zo leidde hij ondermeer het proces dat de zwarte Rodney King had aangespannen tegen de agenten die hem gemolesteerd hadden. De videobeelden van dit brutale geweld in Los Angeles gingen de wereld rond.

hongaarseVrouwenploeg
de Hongaarse vrouwenploeg zwemmen

De Hongaarse Katalin Szoke, 16 jaar oud, veroverde goud op de 100m vrije slag en de 4x100m vrij.

Haar landgenote Eva Szekely won de 200m schoolslag, zij het met de nodige controverse. Eén van de regels bij schoolslag was dat de zwemmer of zwemster de armen parallel moest bewegen. Szekely was de allereerste die revolutionaire maar toegelaten vlinderslag zwom en daarmee veroverde ze moeiteloos goud. Vier jaar later in Melbourne werd het reglement aangepast, vlinderslag werd een discipline apart, maar de Hongaarse haalde toch nog zilver in haar favoriete schoolslagnummer, en dat met de klassieke schoolslag. In 1957 vluchtte ze met man en dochter naar de Verenigde Staten, omdat haar man, de beroemde waterpolospeler Deszo Gyarmati door de Hongaarse geheime politie bijna doodgmarteld werd. Eén jaar later keerde ze echter terug naar haar heimat, omdat ze voor het leven van haar ouders vreesde. Tussen 1940 en 1958 zwom ze 10 wereldrecords, 10 Olympische besttijden en zo maar eventjes 107 Hongaarse records.

mccormick
Patricia McCormick

In het duiken waren negen van de twaalf medailles voor USA.

De Amerikaanse Patricia McCormick won beide duiknummers en deed dat vier jaar later in Melbourne nog eens over. Alleen landgenoot Greg Louganis kon haar die dubbel-dubbel later nadoen. Wat de zege in Melbourne nog mooier maakte was het feit dat ze amper acht maanden daarvoor moeder was geworden. Zelfs tijdens haar zwangerschap trainde ze stevig door en zwom ze 800 meter per dag en dat tot twee dagen voor de geboorte. Haar man John McCormick was Amerikaans kampioen torenspringen en dochter Kelly won zilver op de 3-meter plank tijdens de Olympische Spelen van 1984 en brons vier jaar later.

Olympische Anekdotes uit 1952

zatopek
Emil Zatopek

De Tjech Emil Zatopek won als eerste atleet zowel de 5.000m, de 10.000m en de marathon tijdens dezelfde Olympische Spelen. Niemand had echter de deelname van Zatopek op de marathon serieus genomen, aangezien hij nog nooit aan zo een wedstrijd had deelgenomen. Op training had hij echter wel al meerdere malen deze afstand gelopen. Het gevolg was dat Zatopek alle anderen overklaste. Toen de Argentijn Reinaldo Gorno als tweede over de meet kwam had Zatopek al meer dan honderd handtekeningen uitgedeeld.

hartel
Lis Hartel

De Deense Lis Hartel was één van de eerste vrouwen die toelating kreeg om tegen de mannen uit te komen in de ruitersport. Zij won het zilver in het dressuurnummer, ondanks het feit dat ze tijdens haar zwangerschap in 1944, op 23-jarige leeftijd, vanaf de knieën verlamd was als gevolg van kinderverlamming.

barthel
Josy Barthel wint in een verschroeiende eindspurt

Dank zij een fenomenale eindspurt veroverde de verrassende Josy Barthel het goud in de 1.500 meter, de eerste Luxemburgse winnaar. Van 1977 tot 1984 werd hij Minister in het Groot-Hertogdom. Bovendien werd een stadion en een gymnasium naar hem genoemd. Voor het eerst opnieuw Japanse en Duitse atleten, bij deze laatsten alleen Westduitsers.

Het Hongaarse 'Gouden Team' won het voetbal met 2-0 tegen Joegoslavië.

johansson
Ingemar Johansson

In de boksfinale bij de zwaargewichten werd de Zweedse bokser Ingemar Johansson gediskwalificeerd. Blijkbaar raakte hij in paniek van de zwaaiende vuisten van de Amerikaan Edward Sanders en begon rond te hollen in de ring. De jury diskwalificeerde hem voor "gebrek aan vechtlust". Johansson zelf hield vol dat hij die rondjes liep om zijn reuzegrote tegenstander te vermoeien om hem in de slotronde te kunnen afslachten. Niettemin kreeg hij het zilver niet, in 1982 kreeg hij het dan toch toegewezen. Johansson werd nadien beroemd en werd als een van de top 100 boksers aller tijden beschouwd. Zijn memorabele wedstrijden voor de wereldtitel tegen de Amerikaan Floyd Patterson maakten hem wereldberoemd.

ramoshkova
Nina Romashkova

De Sovjet Unie en Israel namen voor het eerst deel aan Olympische Spelen. Het eerste Russische goud werd door Nina Romashkova gewonnen in het discuswerpen. De Russische turnsters vierden de eerste overwinning van een opeenvolgende reeks van acht. Omdat ze geen problemen wilden met de Russen, willigden de Finse organisatoren alle Russische eisen in: er werd een apart Olympisch dorp voor hen gebouwd en ze beschikten over een apart trainingsstadion. De eerste contacten tussen de Sovjets en de andere atleten verliep zeer stroef, maar toen de Amerikaan Bob Richards met 4m55 het polsstokspringen won waren de Sovjets de eersten om hem geluk te wensen en te omhelzen. Vanaf dan was het ijs gebroken en de verbroedering een feit.

De twee Belgische atletiekmedaillewinnaars van 1948 kwamen niet meer aan de bak: Gaston Reiff, op het einde van zijn sportcarrière, werd volledig weggedrukt in de finale van de 5.000 m en Etienne Gailly kon niet aanwezig zijn omdat zijn regiment van de para's in Korea vocht.

De wielrenners hielden de Belgische eer hoog. André Noyelle won de wegwedstrijd voor ploegmaar Robert Grondelaers. België haalde ook nog de gouden medaille in het ploegenklassement dankzij de vierde plaats van Lucien Victor.

In het roeien, twee zonder stuurman, waren Bob Baeten en Michel Knuysen goed voor het zilver.

 

<< 1948                                                                                                1956 >>