Voor 1870

Over de oorsprong van waterpolo zijn de meningen verdeeld en lopen de berichten nogal uiteen. Bovendien komen de vermelde jaartallen in heel wat publicaties niet overeen. Feit is dat bepaalde varianten van waterpolo al enkele eeuwen oud zijn.

Aanduidingen suggereren waterbalspelen, die, ergens rond 500 VC tijdens de 'Zhou Dynastie', gespeeld werden in de overstroomde rijstplassen in West China.

Een legende wil dat het spel gelijkenissen zou vertonen met een zeer oud Afrikaans ritueel voor de overgang naar mannelijkheid, dat zich in rivieren afspeelde. Dikwijls was de rivier op het einde van het ritueel rood gekleurd van het bloed. Bewijzen hiervoor werden echter nooit gevonden.

Een andere legende wil dat er in Nederland oorspronkelijk zelfs paarden werden gebruikt. Toen de Nederlanders in het begin van de achttiende eeuw ervoor kozen om land terug te winnen van de zee en de oppervlaktes strand zeldzaam werden, zou deze vorm verdwenen zijn. Deze uitgestrekte gebieden teruggewonnen land zouden in het origineel Welsh naar de sport genoemd zijn: polo dwr, vandaar waarschijnlijk de Hollandse polder. Het einde van iedere wedstrijd was het hoog tij en het doorspelen tot op het laatst mogelijke ogenblik ontlokte kritiek van de eerste dierenactivisten. En blijkbaar terecht: één bron verhaalt hoe een volledig team van zeven paarden in de kampioenschap finale verloren ging, toen Utrecht een last-minute gelijkmaker zocht tegen de eeuwenoude rivalen uit Den Haag.

Uiteraard eisen ook de Japanners de ontdekking van waterpolo op. Als bewijs halen ze deze houtsnede aan uit de 19de eeuw, waarop jongens te zien zijn die een soort waterpolo spelen met watermeloenen, die ze nadien dan lustig verorberden.

De oorsprong van waterpolo kan getraceerd worden in Oost Indië, waar Britse legerofficieren experimenteerden met het "pulu" balspel op een paardenrug. Van daaruit werd polo overgebracht naar Europa en werd het eerst als rugby gespeeld en tenslotte als voetbal in het water om op die manier waterpolo te worden. Het werd beoefend in rivieren en meren en oorspronkelijk gebruikte men een maag van een varken als bal, maar omdat die nogal vlug barstte werd hij al vlug door een rubberen bal vervangen.

1840

Rond 1840 werden verschillende balspelen in het water gespeeld, de meest gebruikelijke waren die waar de spelers op een ton zaten die de vorm van een paard had en waarbij rond gepeddeld werd en tevens een bal geslagen of gegooid werd. Hoogstwaarschijnlijk komt hier het woord polo uit waterpolo vandaan. Het was de "London Swimming Association" die dit spel voor het eerst uitprobeerde. De tonnen waarop de spelers zaten waren rijkelijk versierd. Zij noemden het " Water-Derby ", maar omdat de sport fel geleek op het polo met echte paarden werd de naam waarschijnlijk omgedoopt tot "WATER-POLO". Doordat de tonnen weinig stabiliteit vertoonden, besliste men een tijd nadien om ze doormidden te zagen en de spelers gingen er in zitten. Ook dit bleek weinig doeltreffend en het voortbewegen van die halve tonnen kostte bovendien immens veel energie. De spelers kropen na verloop van tijd dan ook uit hun tonnen, liepen eerst nog op de bodem van het water maar schakelden later over op zwemmen.

Een ets uit het Schotse dagblad "The Graphic" met als ondertitel "Water Polo at Hunter's Quay, Scotland". De "Graphic" werd voor het eerst gedrukt in December 1869 door William Luson Thomas, en houtetser die ervan overtuigd was dat illustraties de kracht hadden om de publieke opinie op politieke zaken te beïnvloeden. Deze meermaals herdrukte illustratie van spelers op houten vaten ontsproot uit het brein van Thomas, want het spel had hij nooit zien spelen.

De echte oorsprong van waterpolo wordt teruggevonden in de vakantiekampen van de 19de eeuw in Engeland, waar de eigenaars van die vakantieparken een soort waterpolo gebruikten om de aandacht van hun gasten te trekken. Het was niet meteen het gestructureerde spel zoals wij het nu kennen, eerder een "waterversie" van rugby en football.

1869

In 1869 werd de eerste partij waterpolo in Schotland gespeeld, als opluistering van het saaie zwemprogramma. En het spel was meteen een voltreffer bij het publiek. Dat jaar verdrong de Indische rubberen bal de originele uit varkensmaag gemaakte bal.
Dick Hodgson, lid van de Engels Olympische ploeg in 1924 en 1928, diste voor de BBC televisie nog een ander verhaal op. Volgens de Brit lag zijn vader aan de basis van het eerste waterpolo. Hij was namelijk trainer van het rugbyteam van Lancashire en leerde zijn spelers, na een competitiewedstrijd,  in het zwembad een nieuw spel aan: "Eventually they would end up in the pool, normally with a ball, and would play a type of rugby game in water. The ball would be placed on the side when a goal was scored in rugby fashion".
In de twee daaropvolgende jaren ontwikkelde zich een soort "Water Baseball" met 3 spelers aan elke zijde. De bedoeling van het spel was om de bal aan de overzijde op een platform of een boot te leggen. Hoe de spelers dit moesten doen was niet vastgelegd en dus waren de meest potige mannen gewoonlijk de winnaars. Bovendien verschilden de spelregels van regio tot regio. In sommige streken waren er zelfs twee keepers die hun doel staande verdedigden op het vlot of de boot. Zij schrokken er ook niet voor terug om bovenop de aanvallers te springen.